ทุกวันที่ 6 กรกฎาคม จะมีการเฉลิมฉลองวันโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนโลก ซึ่งไม่ใช่เรื่องบังเอิญ เพราะเป็นการรำลึกถึงเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ในปี 1885 เมื่อหลุยส์ ปาสเตอร์ ประสบความสำเร็จในการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าเป็นครั้งแรก ปัจจุบัน แนวคิดนี้มีความสำคัญมากกว่าที่เคย เพราะหมายถึงโรคทุกชนิดที่สามารถแพร่จากสัตว์สู่คนได้ ไม่ว่าจะผ่านการสัมผัสโดยตรง ผ่านทางอาหาร หรือผ่านตัวกลางที่เรียกว่าพาหะ ในโลกที่เชื่อมโยงถึงกันอย่างในปัจจุบัน โรคเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องเล่าอีกต่อไป แต่ได้กลายเป็นความท้าทายอย่างต่อเนื่องที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนและความมั่นคงของระบบการดูแลสุขภาพของเรา
ความเป็นจริงก็คือ สุขภาพของเราไม่ได้แยกโดดเดี่ยว มันเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับสิ่งที่เกิดขึ้นในสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติและสถานะสุขภาพของสัตว์รอบตัวเรา ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญค่อนข้างชัดเจนและบ่งชี้ว่าประมาณสามในสี่ของโรคติดเชื้อใหม่ ๆ มีต้นกำเนิดมาจากอาณาจักรสัตว์ ดังนั้น เมื่ออากาศอบอุ่นขึ้นและการเปลี่ยนแปลงในระบบนิเวศ จึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งที่จะต้องจำไว้ว่าการป้องกันเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพที่สุดที่เรามีเพื่อป้องกันไม่ให้การระบาดเล็ก ๆ ลุกลามกลายเป็นปัญหาใหญ่
ผลกระทบของสภาพภูมิอากาศต่อการแพร่กระจายของพาหะ
หนึ่งในประเด็นเร่งด่วนที่สุดในสเปนและยุโรปส่วนอื่นๆ คือ อุณหภูมิที่สูงขึ้นกำลังเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของแมลงและแมงมุมบางชนิด อุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นและฤดูหนาวที่สั้นลงเรื่อยๆ ทำให้สายพันธุ์ที่เคยพบได้ทั่วไปในเขตร้อนสามารถเจริญเติบโตได้ในละติจูดของเรา ตัวอย่างเช่น ยุงลายเสือ ปัจจุบันพบเห็นได้ทั่วไปในหลายพื้นที่ของสเปน และการปรากฏตัวของมันไม่เพียงแต่สร้างความรำคาญเนื่องจากการกัดเท่านั้น แต่ยังเป็นความเสี่ยงอย่างแท้จริงในการแพร่เชื้อไวรัสเช่น ไข้เลือดออกและไวรัสซิกา
เห็บ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเห็บในสกุล Hyalomma ก็เป็นภัยคุกคามที่สำคัญเช่นกัน เนื่องจากมีการขยายถิ่นที่อยู่ไปอย่างกว้างขวาง ปรสิตขนาดเล็กเหล่านี้เป็นพาหะนำโรคที่ร้ายแรง เช่นโรคไลม์ในสเปนซึ่งปัจจุบันพบเห็นได้ทั่วไป ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขอนามัยสิ่งแวดล้อมเน้นย้ำว่า การจัดการพาหะเหล่านี้ไม่ควรจำกัดอยู่เพียงแค่การรับมือกับการระบาดเท่านั้น แต่ต้องมีการเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่องและการติดตามตรวจสอบทางวิทยาศาสตร์ของประชากรเห็บ เพื่อคาดการณ์ความเสี่ยงที่ อาจเกิดขึ้น
แนวคิดสุขภาพหนึ่งเดียวเพื่ออนาคตที่ปลอดภัยยิ่งขึ้น
เพื่อแก้ไขสถานการณ์ที่ซับซ้อนนี้ ประชาคมระหว่างประเทศและองค์กรสัตวแพทย์ในสเปนจึงมุ่งมั่นอย่างแน่วแน่ต่อแนวทาง "สุขภาพหนึ่งเดียว" (One Health) ปรัชญานี้ตระหนักว่าเราไม่สามารถรักษาคนได้หากไม่ดูแลสัตว์และสิ่งแวดล้อมอย่างบูรณาการ การมีโรงพยาบาลที่ทันสมัยที่สุดก็ไร้ประโยชน์หากเราละเลยสุขภาพปศุสัตว์หรือสัตว์ป่า เพราะการตรวจพบโรคในสัตว์ตั้งแต่เนิ่นๆจะช่วยให้เราสามารถดำเนินการได้ก่อนที่จะเกิดกรณีติดเชื้อในมนุษย์รายแรก
ในแง่นี้ สัตวแพทย์มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งที่บางครั้งประชาชนทั่วไปอาจมองข้ามไป ตั้งแต่คลินิกสัตว์เลี้ยงไปจนถึงการตรวจสอบฟาร์มปศุสัตว์และโรงฆ่าสัตว์ พวกเขาสร้างเครือข่ายความปลอดภัยที่รับประกันความปลอดภัยของอาหารและการควบคุมโรค มีการประมาณการว่า 60% ของเชื้อโรคที่ส่งผลกระทบต่อมนุษย์เป็นโรคที่ติดต่อจากสัตว์สู่คน ทำให้การเฝ้าระวังทางสัตวแพทย์เป็นแนวป้องกันด่านแรกต่อภัยคุกคามจากการระบาดใหญ่ที่อาจเกิดขึ้นได้
การป้องกันทั้งที่บ้านและในที่ทำงาน
ที่บ้าน การต่อสู้กับโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนเริ่มต้นด้วยสิ่งง่ายๆ และพื้นฐานอย่างการฉีดวัคซีนให้สัตว์เลี้ยงของเราตามกำหนด แม้ว่าสเปนจะปลอดจากโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบนบกมานานหลายทศวรรษแล้ว แต่เนื่องจากอยู่ใกล้กับพื้นที่ที่โรคนี้ยังคงระบาดอยู่ เราจึงต้องไม่ประมาท ทำให้การรู้วิธีสังเกตว่าสุนัขของคุณเป็นโรคพิษสุนัขบ้าหรือไม่ นั้นเป็นสิ่งสำคัญ นอกจากนี้ โรคต่างๆ เช่นโรคลิชมาเนียซิสในหมู่เกาะคานารีซึ่งติดต่อโดยแมลงวันทราย ก็แพร่ระบาดอย่างกว้างขวางในยุโรปตอนใต้ ทำให้การใช้ยาฆ่าปรสิตและปลอกคอไล่แมลงเป็นมาตรการด้านสาธารณสุขที่สำคัญกว่าการปกป้องสุนัขเพียงอย่างเดียว
ในทางกลับกัน อุตสาหกรรมสัตวแพทย์และหน่วยงานภาครัฐกำลังเสริมสร้างระบบการวินิจฉัยอย่างรวดเร็วและการคัดกรองตามฤดูกาล การมีชุดทดสอบที่แม่นยำในคลินิกช่วยให้สามารถตัดสินใจทางการแพทย์ได้ทันทีและควบคุมการแพร่กระจายของโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ในที่สุด นี่เป็นการลงทุนที่จำเป็น เนื่องจาก1การจัดการวิกฤตสุขภาพเมื่อเกิดขึ้นแล้วนั้นมีค่าใช้จ่ายและสร้างความเสียหายมากกว่าการลงทุนในวัฒนธรรมการป้องกันที่แข็งแกร่งและประสานงานกันในทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องอย่าง มากมาย
เพื่อให้ความพยายามทั้งหมดนี้ประสบความสำเร็จ จำเป็นอย่างยิ่งที่สังคมต้องเข้าใจว่าการกระทำในชีวิตประจำวัน เช่น การรักษาสุขอนามัยที่ดีหลังจากสัมผัสสัตว์ หรือการปกป้องสัตว์เลี้ยงของเรา เป็นองค์ประกอบสำคัญ ประวัติศาสตร์สอนเราว่าไม่มีพรมแดนสำหรับไวรัสและแบคทีเรีย และหนทางเดียวที่จะอยู่ร่วมกันได้อย่างปลอดภัยคือการเคารพความสมดุลทางธรรมชาติและเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง การปกป้องชีวิตสัตว์และสวัสดิภาพของระบบนิเวศเป็นหนทางที่ดีที่สุดที่จะรับประกันความอยู่รอดและคุณภาพชีวิตของเราในอนาคต
